Temel bilgiler

Skolyoz nedir?

Skolyoz, omurganın yana doğru eğrilmesi ve kendi ekseni etrafında dönmesidir. Çoğu zaman ağrısızdır ve nedeni bilinmez.

4 dk okumaDoç. Dr. Hüseyin Sina CoşkunSon güncelleme:

Omurgada yana doğru eğrilik

Arkadan bakıldığında omurga normalde düz bir çizgi gibi görünür. Skolyozda omurga yana doğru eğilir ve omurlar kendi etrafında döner. Bu nedenle skolyoz yalnızca bir eğrilik değil, üç boyutlu bir şekil değişikliğidir.

Cobb açısının ölçümüCobb açısı
Eğrinin en çok eğilmiş üst ve alt omurlarının kenarlarına çizilen çizgiler arasındaki açı Cobb açısıdır. 10° ve üzeri eğrilik skolyoz olarak adlandırılır.

Eğriliğin büyüklüğü röntgen üzerinde Cobb açısıyla ölçülür. 10 derece ve üzerindeki eğrilikler skolyoz olarak kabul edilir.

Kimlerde görülür?

En sık görülen tür, 10 yaşından sonra ortaya çıkan ve nedeni bilinmeyen adölesan idiopatik skolyozdur. Ergenlerin yaklaşık %2–3’ünde küçük derecede skolyoz bulunur; bunların yalnızca küçük bir kısmı tedavi gerektirecek kadar ilerler. Büyük ve ilerleyici eğriler kızlarda belirgin olarak daha sıktır.

Daha az sıklıkla skolyoz; omurganın doğuştan farklı gelişmesi (konjenital), kas ve sinir hastalıkları (nöromüsküler), bazı sendromlar ya da ileri yaşta eklem ve disklerin yıpranması (dejeneratif) sonucunda ortaya çıkabilir.

Tek sırt eğrisiTek sırt eğrisi
Sırt ve bel (çift eğri)Sırt ve bel (çift eğri)
Bel eğrisiBel eğrisi
Eğrinin yeri ve sayısı kişiden kişiye değişir. Tedavi seçimi eğrinin tipine, büyüklüğüne ve kalan büyümeye göre yapılır.

Neden olur?

İdiopatik skolyozun kesin nedeni bilinmemektedir. Ailesel yatkınlık rol oynar; ailesinde skolyoz olan çocuklarda görülme olasılığı daha yüksektir.

Skolyoz ağır çanta taşımak, oturma alışkanlıkları, yatış pozisyonu ya da spor yapmak nedeniyle oluşmaz. Ailelerin kendilerini suçlamasına gerek yoktur.

Hangi belirtilerle fark edilir?

  • Omuzlardan birinin daha yüksek olması
  • Bir kürek kemiğinin daha belirgin olması
  • Bel boşluklarının farklı görünmesi ya da bir kalçanın daha çıkık görünmesi
  • Öne eğilince sırtın bir tarafında kaburga ya da bel çıkıntısı
YatayATR SkolyometreKaburga çıkıntısı
Öne eğilme (Adams) testinde omurgadaki dönme, sırtın bir tarafında kaburga çıkıntısı oluşturur. Skolyometre bu eğimi derece olarak ölçer (ATR, gövde rotasyon açısı).

Adölesan idiopatik skolyoz genellikle ağrıya neden olmaz. Belirgin ya da gece uyandıran ağrı, uyuşma, güçsüzlük veya idrar-dışkı kontrolünde değişiklik varsa bunu mutlaka doktorunuza söyleyin; ek tetkik gerekebilir.

Ne kadar ilerler?

Eğriliğin ilerleme olasılığı en çok büyüme döneminde, özellikle hızlı boy uzaması sırasında yüksektir. Bu nedenle büyüme çağındaki çocuklarda düzenli kontrol çok önemlidir. Büyüme tamamlandığında 30 derecenin altındaki eğriler genellikle ilerlemez.

Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve muayenenin yerine geçmez. Tanı ve tedavi kararları, muayene ve tetkiklerin sonucuna göre kişiye özel olarak verilir.